Śladami dawno wdeptanymi w ziemię.

 

Wybrane zdjęcia z mojego wieloletniego wędrowania.

Kiedyś, przed dwudziestu laty.

Już chyba nie wróce do tych miejsc.

Może odkryję inne?

Kraków, tu się wszystko zaczęło, nie tylko powrót do Gałczyńskiego.

***

Kirkut w Szlichtyngowej jest jedynym zachowanym do naszych czasów cmentarzem żydowskim spośród kilkunastu istniejących na pograniczu śląsko-wielkopolskim przed II wojną światową. Został założony w XVIII w. Znajduje się w lesie, 1 km na północny zachód od miasta, na terenie należącym do wsi Górczyna, przy drodze z Głogowa do Wschowy

Szlichtyngowa zimą

 

 

Na cmentarzu znajduje się 35 wolno stojących stel, oraz fragmenty innych. W latach 90-tych XX w. na teren cmentarza przywieziono cztery dziewiętnastowieczne macewy ze Wschowy. Wszystkie płyty wykonane są z piaskowca i mają typowy kształt wydłużonych prostokątów.

W przypadku cmentarzy żydowskich możemy spotkać się z kilkoma określeniami. W języku hebrajskim będą to: „bet chaim” (dom życia), „bet kwarot” (dom grobów) czy „bet olam” (dom życia wiecznego), w języku jidysz – „hajlike ort” (święte miejsce) oraz „gute ort” (dobre miejsce). W Polsce powszechnie przyjęte jest wywodzące się z języka niemieckiego słowo „kirkut”. W różnych rejonach naszego kraju możemy usłyszeć też nazwy: „kierkut”, „kierkow”, „kerchoł”, „mogiłki” czy też pogardliwe określenie „okopisko”

***

Witraże w synagodze Tempel, Kraków

 

W synagodze znajdują się 43 barwne witraże (20 w sali głównej, 21 na babińcu oraz 2 na klatkach schodowych) o motywach mauretańskich ufundowanych przez członków stowarzyszenia w latach 1894–1909 i 1925 oraz 6 okulusów wypełnionych witrażem z motywem gwiazdy Dawida. Są to jedyne zachowane witraże synagogalne w Polsce.

Najbardziej charakterystyczną cechą cmentarzy żydowskich są macewy, czyli
kamienne tablice nagrobne. Macewa ma zwykle formę prostokąta (szerokość
80-120 cm, wysokość 150-180 cm). Wykonana jest z szarego lub żółtego
piaskowca rzadziej granitu lub wapienia. Składa się z niewielkiego cokołu,
części środkowej z inskrypcją i części reliefowej, gdzie umieszczano
płaskorzeźbę, na której w symboliczny sposób prezentowano imię lub
przydomek zmarłego, jego zawód albo funkcję, cechy charakteru lub zasługi
dla gminy. Często zamiast cech osobowych zmarłego nagrobna płaskorzeźba
pokazuje symbole na trwałe związane ze śmiercią. Macewa ma zwykle
półkoliste lub trójkątne, rzadziej prostokątne zwieńczenie.
Macewy zazwyczaj zwrócone są na wschód.
***
Menora, symbolika macew, cmentarz we Wrocławiu.
Siedmioramienna lampa oliwna używana w Świątyni
Jerozolimskiej należy do najważniejszych symboli
judaizmu, na macewach odnosi się na ogół do
poczucia przynależności narodowej
***
Na cmentarzach we Wrocławiu, Łodzi i w Częstochowie pomniki stylizowane na niemal wszystkie wcześniejsze style architektoniczne od starożytności aż po klasycyzm. Późniejsze nagrobki reprezentują również secesję czy modernizm. Na wygląd Starego Cmentarza Żydowskiego przy ulicy Ślężnej wpływ miała także zamożność i pozycja społeczna członków lokalnej Gminy Żydowskiej. Fundując swoje rodzinne groby sięgali oni po monumentalne formy, drogie i wyszukane materiały. Wiele nagrobków bogatszych członków gminy projektowali znani artyści, tworząc prawdziwe dzieła sztuki.
Macewa swym wyglądem nawiązuje do bramy, symbolu przejścia z życia ziemskiego do życia w innym świecie. Często nagrobki były malowane – ślady polichromii do dziś przetrwały na wielu macewach. Znany badacz polskich judaików Tomasz Wiśniewski tak mówi o tym zwyczaju: „Cechą charakterystyczną cmentarzy małomiasteczkowych było kolorowanie macew. Zakłady kamieniarskie współpracowały z warsztatami malarskimi. Macewy były złocone i kolorowane. Często kolorystyka zachowała się do dnia dzisiejszego zwłaszcza, gdy płyta nagrobna upadła frontem do ziemi i w ten sposób farba była skuteczniej chroniona przez dziesiątki lat.
***
Zgodnie z biblijnym zapisem „Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”, ciało powinno być pochowane w taki sposób, by nie utrudniać pełnego zespolenia z ziemią. Zwłoki muszą mieć styczność z ziemią, dlatego Żydzi przez setki lat chowani byli bez trumien.
***
Grób matki Edyty Stein na wrocławskim kirkucie. Sama Edyta została zagazowana w niemieckim obozie zagłady KL Auschwitz II-Birkenau.
***
Synagoga Chewra Thilim w Skawinie, koło Krakowa.
Spora część tych budynków pełni obecnie inne funkcje. Poszukiwania mają w sobie coś z pracy detektywa. A mieszkańcy okolic nie zawsze bywają przychylni. 
Po zakończeniu wojny budynek służył jako łaźnia miejska, potem magazyn, a obecnie po gruntownej renowacji jako biura. moje zdjęcie jest z końca ub. wieku
***
Synagoga w Praszce
Obecnie Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury i Biblioteka Publiczna.
***
P.S. Do tematyki moich wędrówek na pewno powrócę.